About Macario D. Tiu

BISAG UNSA: Babayeng Pilipina: 1521 ug 1840

BISAG UNSA: Babayeng Pilipina: 1521 ug 1840

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 10 July) -- Sumala ni Pigafetta nga maoy tigrekord sa Ekspedisyong Magellan nga miabot sa Pilipinas sa 1521, ang mga babayeng Pilipina walay sapot sa lawas gawas sa tela ...

Read More »
BISAG UNSA: Humay sa Panahon sa Katsila

BISAG UNSA: Humay sa Panahon sa Katsila

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews /08 July) -- Matod pang J. Mallat, usa ka Pranses nga nakabisita sa Pilipinas niadtong mga tuig 1840, ang humay mao ang labing importanteng produkto sa Pilipinas. Duha ka ...

Read More »
BISAG UNSA: Gugma

BISAG UNSA: Gugma

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/19 Hunyo) -- Kining leyenda gihubad gikan sa libro ni Eduardo Galeano nga nag-ulohag Genesis nga gimantala niadtong 1998. Sa lasang sa Amazon, ang unang babaye ug unang la ...

Read More »
BISAG UNSA: Ang kuwaknit sumala sa mga Zapotec

BISAG UNSA: Ang kuwaknit sumala sa mga Zapotec

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 18 June) -- Kining leyenda mahitungod sa kuwaknit akong gihubad gikan sa libro ni Eduardo Galeano, usa ka magsusulat sa Uruguay, South America. Ang leyenda gikan sa mga ...

Read More »
O Susana: truly a powerful weapon against deception and forgetting Mac Tiu

O Susana: truly a powerful weapon against deception and forgetting Mac Tiu

(Introduction by Dr. Macario D. Tiu to the book, “O Susana! The Untold Stories of Martial Law in Davao,” written by 34 authors and edited by him. Published by the University Publication Office of the ...

Read More »
BISAG UNSA: Promo sa Kadayawan

BISAG UNSA: Promo sa Kadayawan

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/24 August) -- Naeksayt sab ko gamay niadtong Sabado sa Kadayawan sa Dabaw kay nakatayming kog promo samtang nagwindow shopping uban sa akong mga pag-umangkon nga sila si B ...

Read More »
BISAG UNSA: Natulog nga Higante

BISAG UNSA: Natulog nga Higante

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 28 Hulyo) – Si Napoleon Bonaparte (1769-1821) ang nagbansag sa Tsina nga “Natulog nga Higante,” kun (Sleeping Giant). Niya pa: “Pasagdi nga matulog ang Tsina, kay kon ma ...

Read More »
BISAG UNSA: Balak sa Katalagman

BISAG UNSA: Balak sa Katalagman

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 4 June) – Daghang mga tawong makasinati og trahedya ang dugay makarekober. Naay maamang, usahay gani naay malisoan og pangisip. Mao nay naobserbahan sa mga surbaybor sa ...

Read More »
BISAG UNSA: Unsaon Pag-undang sa Gera

BISAG UNSA: Unsaon Pag-undang sa Gera

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / Marso 27) – Adunay interesanteng taho si Maximilianus Transylvanus kon giunsa pagpatunhay sa mga tribu nga nagpuyo dapit sa Borneo ang kalinaw sa ilang han-ay. Kining tr ...

Read More »
BISAG UNSA: Pislat

BISAG UNSA: Pislat

DAVAO CITY (MindaNews/05 December)--Naintriga gyod ko sa deskripsyon sa mga langyawng syentista kalabot sa mga Malayo, ang kinabag-ang rasa sa Pilipinas. Mao ni ang ilang paghulagway sa mga Malayo sam ...

Read More »
BISAG UNSA: Sa Sinugdanan

BISAG UNSA: Sa Sinugdanan

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/07 Nobyembre) -- Matod pa sa karaang mga Pilipino, sa sinugdanan, ang kalibotan gitibuok lamang sa dagat ug langit. Sa tunga sa langit ug dagat naglupad-lupad ang banog. S ...

Read More »
BISAG UNSA: Sabong

BISAG UNSA: Sabong

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/12 Setyembre) -- Karaang sugal na diay ning sabong sa Pilipinas. Niadto pang 1521, natala na ni Antonio Pigafetta, ang rekorder ni Magellan, nga tigsabong ang mga Pinoy. I ...

Read More »
BISAG UNSA: Kinsa ang Tamad: Pilipino o Katsila?

BISAG UNSA: Kinsa ang Tamad: Pilipino o Katsila?

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/21 Sept) -- Makalipay basahon ang sinulat ni Padre Juan Jose Delgado, uska Katsilang paring Heswita nga dugayng nagmisyon diris Pilipinas sa mga tuig 1730. Iyang gidepensa ...

Read More »
BISAG UNSA: Ang Kahawod sa Mga Pilipino sa Tuig 1730

BISAG UNSA: Ang Kahawod sa Mga Pilipino sa Tuig 1730

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Septiembre 16) -- Ang Katsilang Heswita nga si Pedro Murillo y Velarde na-asayn dinhis Pilipinas sa mga tuig 1730. Otro sab ning nakamenos pag-ayo sa mga Pilipino Indiyo. ...

Read More »
BISAG UNSA: Ang Babayeng Pilipina sa Tuig 1720

BISAG UNSA: Ang Babayeng Pilipina sa Tuig 1720

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/02 September) -- Ang Katsilang prayleng Agustinian nga si Gaspar de San Agustin adunay sulat niadtong 1720 nga nagdeskrayb sa mga Pilipino nianang mga panahona. Pagka nega ...

Read More »
BISAG UNSA: Ang Pinoy sa Mata ni Prayle Gaspar San Agustin

BISAG UNSA: Ang Pinoy sa Mata ni Prayle Gaspar San Agustin

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 27 Aug) – Nahimuot ko sa sulat sa Katsilang prayleng Agustinian nga si Gaspar San Agustin (O.S.A) nga nagdeskrayb sa kinaiya sa mga Pilipinong nabuhi niadtong mga tuig 1 ...

Read More »
BISAG UNSA: Saging Tindok

BISAG UNSA: Saging Tindok

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Hunyo 27) -- Nasayod ba mo nga ang unang mga Katsila nga nasaag diris Pilipinas niadtong 1521 nakakaon og saging tindok? Kining mga Katsilaa sakop sa Ekspedisyong Magallan ...

Read More »
BISAG UNSA: Durian

BISAG UNSA: Durian

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Mayo 2) -- Karong tuiga sa Abril lang gyod ko kakaon og bunga sa akong durian nga gitanom kapin napulo na ka tuig ang milabay sa atbang sa akong bentana. Mga dose ka bunga ...

Read More »
BISAG UNSA: Hulaw/Climate Change

BISAG UNSA: Hulaw/Climate Change

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / Marso 17) – Karon pa ko kakita og mga prutas sa rambutan nga nangliki sa punoan mismo. Mao nay nahitabo sa mga rambutan sa akong tugkaran. Niadtong miaging Disyembre per ...

Read More »
BISAG UNSA: Tabok sa Karsada

BISAG UNSA: Tabok sa Karsada

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 30 Enero) – Sa gamay pa ko, kapila mi magbalhin-balhin og puyo. Alang nako, ang labing memorable nga lugar nga among napuy-an mao ang Salmonan, sa Quezon Blvd, Dakbayan ...

Read More »
BISAG UNSA: Ang Balay ni Maria

BISAG UNSA: Ang Balay ni Maria

(Maria Virginia Yap Morales. Balay Ukit. Tropical Architecture in Pre-WW11 Filipino Houses. Anvil Publishing Inc. Mandaluyong City. 2012. 232 pages.) DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/8 December)--Sa ulahi ...

Read More »
BISAG UNSA: Si Magellan ug ang Unang mga Netibong Pilipino

BISAG UNSA: Si Magellan ug ang Unang mga Netibong Pilipino

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 24 Nobyembre) – Sumala sa taho ni Pigafetta, ang tagsulat sa ekspedisyong Magellan niadtong 1519-1522, ang unang isla nga ilang nabangga diris Pilipinas mao ang Zamal (k ...

Read More »
BISAG UNSA: Buhok ni Maria

BISAG UNSA: Buhok ni Maria

Kardo: “Pre, unsa man nang tanom diha sa imong tugkaran? Kanang nagkatay sa trelis, unya naay daghan kaayong morag buhok nga nagbitay?” Berto: “Mao nay gitawag nila nga buhok ni Maria, Pre. Ambot, wal ...

Read More »
BISAG UNSA: Balak nga Higaunon

BISAG UNSA: Balak nga Higaunon

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/05 June) -- Ang mga Higaunom usa sa pito ka tribung Lumad nga nagpuyo sa Bukidnon. Sumala sa ilang kasaysayan, taga baybay sila kaniadto diha sa Misamis Oriental. Sila ang ...

Read More »
BISAG UNSA: Bulalakaw

BISAG UNSA: Bulalakaw

(Merlie M. Alunan.  Pagdakop sa bulalakaw ug uban pang mga balak. Ateneo de Manila University Press, Quezon City. 2012. 154 pages.) DAKBAYAN SA DABAW: Sa gamay pa ko, kanunay ko makakitag bulalakaw ng ...

Read More »
BISAG UNSA: Si Bia Layag

BISAG UNSA: Si Bia Layag

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 8 May) – Yunik ni nga karakter si Bia Layag kay segun sa akong pagkasayod, siya lang ang nag-inusarang babayeng bayani sa tribung Bagobo. Ang sugilanon mahitungod kang B ...

Read More »
BISAG UNSA:  Chechnya

BISAG UNSA: Chechnya

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Abril 29) -- Natingala ko nga nahilambigit ang duha ka magsoong Chechen-American sa teroristang pagpamomba sa Boston Marathon niadtong Abril 15, 2013 nga mikalas og tulo k ...

Read More »
BISAG UNSA: Sultanato sa Sulu

BISAG UNSA: Sultanato sa Sulu

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 11 Marso) – Sa mga rekord sa Tsina, kapila natala ang Sulu nga aktibo sa internasyonal nga treyd sa wala pa moabot ang mga katsila. Niadtong 1417, nagpadalag trade missi ...

Read More »
BISAG UNSA: Karingag

BISAG UNSA: Karingag

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/24 Feb) -- Dihang nagpaluto mig pagkaon sa mga Bagobo Tagabawa nga taga Sibulan, Toril isip among reserts sa PWC of Davao kabahin sa mga linutoang Lumadnon, naintriga ko s ...

Read More »
BISAG UNSA: Balak nga Kalagan

BISAG UNSA: Balak nga Kalagan

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Enero 14) -- Isip adbokeyt sa mother-tongue education ug pagpalambo sa mga lokal nga lenggwahe sa Pilipinas, gikalipay nakong dako nga makadawat og balak nga Kinalagan ila ...

Read More »
Now, we understand what the phrase “Morag naagian og bagyo” means

Now, we understand what the phrase “Morag naagian og bagyo” means

CATEEL, Davao Oriental (MindaNews/31 Dec) -- At its strongest, Bagyo Pablo reached the category of a super typhoon with sustained winds of 259 kph. Its diameter was 600 km, its eye 16.6 km wide, and i ...

Read More »
BISAG UNSA: Singil sa Kinaiyahan

BISAG UNSA: Singil sa Kinaiyahan

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/16 Disyembre) -- Naningil na ang kinaiyahan,” komento ni Melot mahitungod sa paglampurnas sa Bagyong Pablo sa New Bataan, Compostela Valley. Wala pa gani mabalita nga grab ...

Read More »
BISAG UNSA: Rebyu sa Ang Bayan sa labas ng Maynila

BISAG UNSA: Rebyu sa Ang Bayan sa labas ng Maynila

(Rosario Cruz-Lucero. Ang bayan sa labas ng Maynila. Ateneo de Manila University Press, Quezon City. 2007. 240 pages.) Ikaduha nako ning rebyu og libro sulod sa duha ka bulan. Pulos request ni Karl. U ...

Read More »
BISAG UNSA: Ang Mga Manurigaw

BISAG UNSA: Ang Mga Manurigaw

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/ 18 August)--Dugay na ko naintriga sa mga Manurigaw. Sa hay eskul pa ko sa Tagum, nakabati na kos mga estorya sa mga puti nga mga Mandaya dihas kabukiran sa Compostela. Di ...

Read More »
BISAG UNSA: Ang Misteryo sa Barkong Santa Maria del Parral

BISAG UNSA: Ang Misteryo sa Barkong Santa Maria del Parral

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Agosto 14) – Human kang Magellan, nagpadalag laing ekspedisyon ang Espanya padulong sa Pilipinas nga gipangulohan ni Jofre Garcia de Loaysa niadtong Hulyo 1525. Pito ka ca ...

Read More »
BISAG UNSA: Rebyu sa Tipik

BISAG UNSA: Rebyu sa Tipik

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/3 Aug) – Unsa man ang resulta kon mag-uban sa usa ka proyekto ang duha ka tawo kinsa ang matag usa kanila naghupot og daghang talento? ...

Read More »
Kinsa Ang Mga Tagabalooy?

Kinsa Ang Mga Tagabalooy?

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/ 14 Hulyo)--Sa rekord sa mga Katsilang paring Recoleto nga nagmisyon sa Karaang Caraga sa mga tuig 1660-1670, ilang nahinabo ang uska “nasyon” nga ilang gitawag og Tagabal ...

Read More »
BISAG UNSA: Mga Tradisyong Kulba

BISAG UNSA: Mga Tradisyong Kulba

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/11 June) – Naay mga karaang tradisyon kun batasan nga namugna sa lain-laing kultura nga sa atong panlantaw karong panahona maingon natong makahadlok. Ang usa sa labing ngi ...

Read More »
BISAG UNSA: Cu Chi Tunnel

BISAG UNSA: Cu Chi Tunnel

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/27 April) – Ang Cu Chi uska distrito nga usa ka oras ug tunga ang biyahe gikan sa Saigon, kapital sa kanhing Republic of South Vietnam. Dinhi nahimutang ang konektadong mg ...

Read More »
BISAG UNSA: Don Quixote

BISAG UNSA: Don Quixote

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Enero 14) -- Kardo: “Wa jod ko magdahom, Pre, nga naa pay Don Quixote karong panahona.” Berto: “Don Quixote? Kinsa man na siya, Pre?” Kardo: “Wa pa ka kabati niya, Pre? Ka ...

Read More »
BISAG UNSA: Hit/WDR

BISAG UNSA: Hit/WDR

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/19 November) -- Hit. Dili hit nga kanta. Dili sab hit sa You Tube. Hit sa National Bureau of Investigation (NBI). Mao nay nahitabo nako niadtong Hunyo karong tuiga dihang ...

Read More »
BISAG UNSA: Ukay-Ukay

BISAG UNSA: Ukay-Ukay

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Oktubre 10) -- Giagda ko mangukay nila Betty ug Tina sa uska dakong bodega sa mga ukay-ukay. Taymingon kuno namo ang bag-ong abot nga surplas gikan sa States. Pag-abot nam ...

Read More »
BISAG UNSA: Black Pearl

BISAG UNSA: Black Pearl

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Agosto 31) -- Dugay na ni nahitabo. Mga lima o unom na tingali ka tuig. Nagpiknik mi nila ni Betty ug Bubot sa Samal dihang giduolan mig Badjao sa among lamesa. Namaligya ...

Read More »
BISAG UNSA: Arkibo

BISAG UNSA: Arkibo

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Agosto 27) -- Naghatag kog tok sa nasodnong komperensya sa National Archives of the Philippines nga gitigayon sa Grand Men Seng niadtong Agosto 9, 2011. Ang akong topic, “ ...

Read More »
BISAG UNSA: Rashomon

BISAG UNSA: Rashomon

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/9 Agosto) – Ang “Rashomon” uska pelikulang Hapon nga gihimo niadtong 1956. Mao kini ang nagpasikat kang Akira Kurosawa, ang direktor sa maong pelikula. Ang estorya niini n ...

Read More »
BISAG UNSA: Ang Pangandoy ni Peryang

BISAG UNSA: Ang Pangandoy ni Peryang

DAKBAYAN SA DABAW (Hulyo 4) -- Sa edad nga katorse, gibiyaan ni Peryang ang kalisod sa kinabuhing panguma sa ilang baryo sa Balugo, Sibulan, Negros Oriental. Kon buot hunahunaon, maayo man ang kahimta ...

Read More »
BISAG UNSA: Diktadura

BISAG UNSA: Diktadura

DAKBAYAN SA DABAW (Hunyo 10) -- Daghang klaseng diktadura ang maobserbahan nato karon sa kalibotan. Naay diktadura sa uska tawo (nga suportado sa military), naay diktadura sa monarkiya kun hari, dikta ...

Read More »
BISAG UNSA: Si Mangulayon

BISAG UNSA: Si Mangulayon

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Mayo 11) – Niadtong Hunyo 6, 1906, gi-asasineyt ang Amerkanong politico-military governor sa Distrito sa Dabaw nga si Lt. Edward C. Bolton sa Barangay Lacaron, lungsod sa ...

Read More »
BISAG UNSA: Kampanya Batok sa Peste

BISAG UNSA: Kampanya Batok sa Peste

DAKBAYAN SA DABAW (Abril 15, 2011) -- Nahimuot ko sa akong nabati kaniadto nga estorya mahitungod sa paagi sa mga tawo sa Tsina sa pagsumpo sa mga langgam nga nahimong peste sa ilang mga pananom. Mora ...

Read More »
BISAG UNSA: Dengue. Macario D. Tiu

BISAG UNSA: Dengue. Macario D. Tiu

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/24 Marso) – Kinsay magdahom nga sa akong edad nga 63 anyos, maigo kog dengue? Sa panahon nga dili na ni uso? Pero mao gyod nay nahitabo nako. Naospital kog unom ka adlaw, ...

Read More »
buy valtrex