BISAG UNSA: Tabok sa Karsada

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 30 Enero) – Sa gamay pa ko, kapila mi magbalhin-balhin og puyo. Alang nako, ang labing memorable nga lugar nga among napuy-an mao ang Salmonan,… »

BISAG UNSA: Ang Balay ni Maria

(Maria Virginia Yap Morales. Balay Ukit. Tropical Architecture in Pre-WW11 Filipino Houses. Anvil Publishing Inc. Mandaluyong City. 2012. 232 pages.) DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/8 December)–Sa ulahing estoryahanay namo ni Maria,… »

BISAG UNSA: Si Magellan ug ang Unang mga Netibong Pilipino

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 24 Nobyembre) – Sumala sa taho ni Pigafetta, ang tagsulat sa ekspedisyong Magellan niadtong 1519-1522, ang unang isla nga ilang nabangga diris Pilipinas mao ang… »

BISAG UNSA: Buhok ni Maria

Kardo: “Pre, unsa man nang tanom diha sa imong tugkaran? Kanang nagkatay sa trelis, unya naay daghan kaayong morag buhok nga nagbitay?” Berto: “Mao nay gitawag nila nga buhok ni… »

BISAG UNSA: Balak nga Higaunon

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/05 June) — Ang mga Higaunom usa sa pito ka tribung Lumad nga nagpuyo sa Bukidnon. Sumala sa ilang kasaysayan, taga baybay sila kaniadto diha sa Misamis… »

BISAG UNSA: Bulalakaw

(Merlie M. Alunan.  Pagdakop sa bulalakaw ug uban pang mga balak. Ateneo de Manila University Press, Quezon City. 2012. 154 pages.) DAKBAYAN SA DABAW: Sa gamay pa ko, kanunay ko… »

BISAG UNSA: Si Bia Layag

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 8 May) – Yunik ni nga karakter si Bia Layag kay segun sa akong pagkasayod, siya lang ang nag-inusarang babayeng bayani sa tribung Bagobo. Ang… »

BISAG UNSA: Chechnya

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Abril 29) — Natingala ko nga nahilambigit ang duha ka magsoong Chechen-American sa teroristang pagpamomba sa Boston Marathon niadtong Abril 15, 2013 nga mikalas og tulo ka… »

BISAG UNSA: Sultanato sa Sulu

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews / 11 Marso) – Sa mga rekord sa Tsina, kapila natala ang Sulu nga aktibo sa internasyonal nga treyd sa wala pa moabot ang mga katsila.… »

BISAG UNSA: Karingag

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/24 Feb) — Dihang nagpaluto mig pagkaon sa mga Bagobo Tagabawa nga taga Sibulan, Toril isip among reserts sa PWC of Davao kabahin sa mga linutoang Lumadnon,… »

BISAG UNSA: Balak nga Kalagan

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Enero 14) — Isip adbokeyt sa mother-tongue education ug pagpalambo sa mga lokal nga lenggwahe sa Pilipinas, gikalipay nakong dako nga makadawat og balak nga Kinalagan ilabi… »

Now, we understand what the phrase “Morag naagian og bagyo” means

CATEEL, Davao Oriental (MindaNews/31 Dec) — At its strongest, Bagyo Pablo reached the category of a super typhoon with sustained winds of 259 kph. Its diameter was 600 km, its… »

BISAG UNSA: Singil sa Kinaiyahan

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/16 Disyembre) — Naningil na ang kinaiyahan,” komento ni Melot mahitungod sa paglampurnas sa Bagyong Pablo sa New Bataan, Compostela Valley. Wala pa gani mabalita nga grabe… »

BISAG UNSA: Rebyu sa Ang Bayan sa labas ng Maynila

(Rosario Cruz-Lucero. Ang bayan sa labas ng Maynila. Ateneo de Manila University Press, Quezon City. 2007. 240 pages.) Ikaduha nako ning rebyu og libro sulod sa duha ka bulan. Pulos… »

BISAG UNSA: Ang Mga Manurigaw

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/ 18 August)–Dugay na ko naintriga sa mga Manurigaw. Sa hay eskul pa ko sa Tagum, nakabati na kos mga estorya sa mga puti nga mga Mandaya… »

BISAG UNSA: Ang Misteryo sa Barkong Santa Maria del Parral

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Agosto 14) – Human kang Magellan, nagpadalag laing ekspedisyon ang Espanya padulong sa Pilipinas nga gipangulohan ni Jofre Garcia de Loaysa niadtong Hulyo 1525. Pito ka caravel,… »

BISAG UNSA: Rebyu sa Tipik

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/3 Aug) – Unsa man ang resulta kon mag-uban sa usa ka proyekto ang duha ka tawo kinsa ang matag usa kanila naghupot og daghang talento?

Kinsa Ang Mga Tagabalooy?

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/ 14 Hulyo)–Sa rekord sa mga Katsilang paring Recoleto nga nagmisyon sa Karaang Caraga sa mga tuig 1660-1670, ilang nahinabo ang uska “nasyon” nga ilang gitawag og… »

BISAG UNSA: Mga Tradisyong Kulba

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/11 June) – Naay mga karaang tradisyon kun batasan nga namugna sa lain-laing kultura nga sa atong panlantaw karong panahona maingon natong makahadlok. Ang usa sa labing… »

BISAG UNSA: Cu Chi Tunnel

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/27 April) – Ang Cu Chi uska distrito nga usa ka oras ug tunga ang biyahe gikan sa Saigon, kapital sa kanhing Republic of South Vietnam. Dinhi… »

BISAG UNSA: Don Quixote

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Enero 14) — Kardo: “Wa jod ko magdahom, Pre, nga naa pay Don Quixote karong panahona.” Berto: “Don Quixote? Kinsa man na siya, Pre?” Kardo: “Wa pa… »

BISAG UNSA: Hit/WDR

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/19 November) — Hit. Dili hit nga kanta. Dili sab hit sa You Tube. Hit sa National Bureau of Investigation (NBI). Mao nay nahitabo nako niadtong Hunyo… »

BISAG UNSA: Ukay-Ukay

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Oktubre 10) — Giagda ko mangukay nila Betty ug Tina sa uska dakong bodega sa mga ukay-ukay. Taymingon kuno namo ang bag-ong abot nga surplas gikan sa… »

BISAG UNSA: Black Pearl

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Agosto 31) — Dugay na ni nahitabo. Mga lima o unom na tingali ka tuig. Nagpiknik mi nila ni Betty ug Bubot sa Samal dihang giduolan mig… »

BISAG UNSA: Arkibo

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Agosto 27) — Naghatag kog tok sa nasodnong komperensya sa National Archives of the Philippines nga gitigayon sa Grand Men Seng niadtong Agosto 9, 2011. Ang akong… »

BISAG UNSA: Rashomon

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/9 Agosto) – Ang “Rashomon” uska pelikulang Hapon nga gihimo niadtong 1956. Mao kini ang nagpasikat kang Akira Kurosawa, ang direktor sa maong pelikula. Ang estorya niini… »

BISAG UNSA: Ang Pangandoy ni Peryang

DAKBAYAN SA DABAW (Hulyo 4) — Sa edad nga katorse, gibiyaan ni Peryang ang kalisod sa kinabuhing panguma sa ilang baryo sa Balugo, Sibulan, Negros Oriental. Kon buot hunahunaon, maayo… »

BISAG UNSA: Diktadura

DAKBAYAN SA DABAW (Hunyo 10) — Daghang klaseng diktadura ang maobserbahan nato karon sa kalibotan. Naay diktadura sa uska tawo (nga suportado sa military), naay diktadura sa monarkiya kun hari,… »

BISAG UNSA: Si Mangulayon

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Mayo 11) – Niadtong Hunyo 6, 1906, gi-asasineyt ang Amerkanong politico-military governor sa Distrito sa Dabaw nga si Lt. Edward C. Bolton sa Barangay Lacaron, lungsod sa… »

BISAG UNSA: Kampanya Batok sa Peste

DAKBAYAN SA DABAW (Abril 15, 2011) — Nahimuot ko sa akong nabati kaniadto nga estorya mahitungod sa paagi sa mga tawo sa Tsina sa pagsumpo sa mga langgam nga nahimong… »

BISAG UNSA: Dengue. Macario D. Tiu

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/24 Marso) – Kinsay magdahom nga sa akong edad nga 63 anyos, maigo kog dengue? Sa panahon nga dili na ni uso? Pero mao gyod nay nahitabo… »

BISAG UNSA: Si Fanon: Ang tulo ka ang-ang sa kahimatngon Ni Macario D. Tiu

DAKBAYAN SA DABAW (December 9) — Si Franz Fanon (Fa-NONG, 1925-1961) uska mestiso Pranses-itom nga taga Martinique, uska isla sa Carribean nga sakop sa Pransya. Sa Ikaduhang Gubat sa Kalibotan,… »

BISAG UNSA: Si Donya Victorina Ni Macario D. Tiu

DAKBAYAN SA DABAW (Hulyo 20/MindaNews) — Si Donya Victorina maoy usa ka iladong karakter sa mga nobela ni Jose Rizal nga “Noli me tangere ug “El filibusterismo.” Sa paghulagway ni… »

BISAG UNSA: Mga Bisayang Magsusulat sa Dabaw Ni Macario D. Tiu

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Hunyo 30)– Kinsa ang mga Bisayang magsusulat sa Dabaw? Kini ang pangutana nga gustong tubagon sa among reserts ni Satur Apoyon ug ako mahitungod sa kasaysayan ug… »

BISAG UNSA: Hardin sa mga Bathala. Ni Macario D. Tiu

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Hunyo 3) — Bisag kaniadto pa, ang mga langyaw nga makataak sa Dabaw mahubog gyod sa kanindot ug katabunok sa  kayutaan niining dapita. Niadtong 1893, mao ni… »

BISAG UNSA: Eleksyon 2010. Ni Macario D. Tiu

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/17 Mayo) – Berto: “Tiaw mo na, mga Pare, 9 milyon lang gihapon ang nakuhang boto ni Erap? Wala ba tay nakat-onan sa atong kasaysayan?” Kardo: “Unsay… »

BISAG UNSA: Identity politics and the struggle for peace in Mindanao, By Mac Tiu

(Translation of a paper read in Cebuano at the 2009 International Conference, Philippine Political Science Association, with theme: “Reimagining the Nation-State: Consensus and Conflict on Sovereignty and Autonomy,” General Santos City, April 3-4 2009)

While in Manila for a conference two years ago, my writer friends and I talked about sundry things when the Mindanao issue cropped up. At that time, the terms Bangsamoro Juridical Entity (BJE) and Memorandum of Agreement on Ancestral Domain (MOA-AD) were just being floated around. But my Ilocano writer friend already had a definite position on it.

BISAG UNSA: Poem Relay: “Hunyo.” Ni Macario D. Tiu

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/17 Abril) –  Dihang nasungkit sa Tsina ang paghost sa 2008 Olympics sa Beijing, daghang grupo ang naghimog plano aron mayagyag pag-ayo ang ilang isyu batok sa maong nasod. Duha ka init nga isyu mahitungod sa Tsina mao ang kahimtang sa Tibet ug ang kahimtang sa mga magsusulat sa Tsina.

BISAG UNSA: Stick out Your Tongue. Ni Macario D. Tiu

DAVAO CITY (MindaNews/Marso 31) — Mao ni ang titulo sa libro sa mga mubong sugilanon ni Ma Jian, usa ka magsusulat nga Insek nga akong nahimamat sa International PEN Asia-Pacific Regional Conference nga gitigayon didto sa Hong Kong niadtong Pebrero 2-5 2007. Ang tema sa maong komperensya mao ang “Writers of the Chinese World,” diin ubay-ubay sab nga mga magsusulat nga banned sa Tsina ang nanambong. Kining libro (Ma Jian. 2007. Stick out Your Tongue. London: Vintage Random House. 90 pages) gi-ban sa Tsina niadtong 1987.  Ang rason: ang libro kuno bastos ug malaw-ay ug nagadaot sa kadungganan sa mga Tibetan. Wala kuno gipakita sa magsusulat ang mga kalamposan sa iyang kapaisanong Tibetan aron mahimong mauswagon ug sibilisadong sosyalistang katilingban. Ang paglarawan kuno niini sa Tibet produkto lamang sa iyang imahinasyon ug kawili sa sex ug kwarta.

BISAG UNSA: Hardin sa mga Bathala

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Oktubre 9) – Bisag ikaduhang semana na sa Oktubre, nag-awas lang gihapon ang daghang prutas sa kadalanan sa Dabaw. Durian, rambutan, lansones, mangosteen! Unta magnihit na ning mga prutasa sa paghinapos sa Setyembre, apan hangtod karon, bagsak presyo pa gihapon ang mga prutas, sa dakong kalipay sa mga Dabawenyo!

BISAG UNSA: Padanglog

          Berto: “Wow, Pre, nagkasadya ning drama mahitungod sa padanglog sa NBN, sa? Nagkabistohan na! Naa nay nataktak!”           


          Kardo: “Padanglog? NBN? Unsa man na, Pre?” 

BISAG UNSA: Zamboanga

DAKBAYAN SA ZAMBOANGA (MindaNews/ Hulyo 9) –Mao na lang ni ang mga linyang mahinumdoman nako sa kanta: “No te vayas, no te vayas a Zamboanga…” (Don’t you go, oh, don’t you go/ To far Zamboanga.) Usa kini ka folksong. Namugna kaha ni sa panahon pa sa mga katsila? Kamatikdan sa bersyong ingles nga ang Zamboanga giisip nga usa ka lugar nga layo kaayo. Sa akong imahinasyon, akong makita ang usa ka dalaga sa Luzon nga naghangyo sa iyang uyab (usa ka sundalo?) nga dili moadto sa Zamboanga kay basin unyag malimtan siya sa dayon. Romantiko, sa?

BISAG UNSA: Vote Buying

Kardo: “Pre, pilay kita nimo sa eleksyon?”

Berto: “Unsay kita?”

Kardo: “Kita, as in ganansiya. Unsa god ka, Pre, uy! Mora man kag di karaan.”

Berto: “Aw, abi nakog unsa. Nagcampaign manager diay ka, o coordinator sa usa ka politiko?”

Kardo: “Sus, hago ra na, Pre. Gibaligya nako ang akong boto! Naka singko mil ko!”

Berto: “Unsa, singko mil? Singko mil na kada boto karon? Di ba kasagara 500 pesos ra?”

BISAG UNSA: Padugo

DAKBAYAN SA DABAW (Enero 8/MindaNews) — Karaang rituwal sa nagkalain-laing tribu sa Pilipinas ang magpadugo matag adunay importanteng okasyon. Hangtod karon sa daghang mga tribu, ang pagtanom ug pag-ani moagi gyod og rituwal sa padugo. Kining rituwal sa padugo usa ka halad aron mohangyo og pabor ngadto sa hingtungdang diwata o kaha aron magpasalamat sa mga kabulahanan nga gihatag sa diwata.

About MindaNews

Mindanao News and Information Cooperative Center (MNICC) is a cooperative composed of independent, professional journalists who believe and practice people empowerment through media. We also believe that Mindanao is not all bad news and that our responsibility as journalists and information providers is to ensure a mixed balance of reports beyond the usual fare published in national newspapers or aired on radio and TV.